Месяц: Февраль 2022

Դաս 7.   

Պատասխանեք հետևյալ հարցերին. 

1.Բացատրեք, թվարկված դեպքերում մարմնի վրա որ ազդեցություններն են  համակշռում? 

  ա. Սուզանավը գտնվում է ծովի մեջտեղում՝  անշարժ վիճակում: 

Տրված օրինակում մարմնի վրա հավասաևաչափ ազդում են արքիմեդի և երկրի ձքողության ուժերը:

  բ.  Սուզանավը ծովի հատակին անշարժ Է: 

Այս տարբերակում երկրի ձքողության ուժը ավելի ուժեղ է:

2. Պարաշյուտիստը վայրէջք է կատարում՝ շարժվելով ուղղագիծ հավասարաչափ: Բացատրեք, թե որ ուժերի ազդեցություններն են կոմպենսացվում (համակշռում): 

Երկրի ձգողության ուժը և օդի դիմադրությունը:

3. Հնարավոր է արդյոք անջատված շարժիչով ավտոմեքենան մայրուղու հորիզոնական տեղամասով շարժվի հավասարաչափ: 

Ոչ, հնարավոր չէ

4. Նկարում պատկերված է մարմնի արագության՝ ժամանակից կախումն արտահայտող գրաֆիկը: Ո՞ր տեղամասում է մարմնի վրա ազդող ուժրի համազորը զրո: 

ուժ

Ամբողջ ժամանակի ընդացքում զրոի հավասար չի եղել;

5. Ինչ արագացմամբ է թափ հավաքում 60տ զանգվածով ռեակտիվ ինքնաթիռը, եթե նրա շարժիչի քարշի ուժը 9

90:60=1,5

Առաջադրանքներ

1) ա) Ո՞ր հավասարումն են անվանում երկու անհայտով առաջին աստիճանի հավասարում: Բերեք օրինակներ:

 2x-5y+2=0    

բ) Ի՞նչն են անվանում ax+by+c=0 հավասարման լուծում, որտեղ a և b գործակիցներից գոնե մեկը հավասար չէ զրոյի:

Հավհասարման անդամներ

2) Քանի՞ լուծում ունի x-y+1=0 հավասարումը:

Անվերջ..

3) Տրված a, b, c թվերով կազմեք առաջին աստիճանի երկու անհայտով հավասարում.

ա) a=5, b=4, c=-2;

x+y+(-2)=7

բ) a=0, b=-3, c=4;

x-y+4=1

գ) a=0, b=2, c=-1;

x+y-(-1)=1

դ) a=-5, b=-1, c=0:

x-y+0=-4

4) Ցույց տվեք, որ (1;-1), (5;-7), (-3; 5) թվազույգերը 3x+2y-1=0 հավասարման լուծումներն են:

..

5) Գտեք հավասարման երեք լուծում.

ա) x+y-5=0;

3+2-5=0

1+4-5=0

5+0-5=0

բ) y-5=0;

5-5=0

գ) 2x-y+2=0:

x=2

y=6

4-6+2=0

1.Ընթերցում ենք Հովհաննես Թումանյանի «Թմկաբերդի առումը» պոեմը:

2.Հանում ենք տեքստից տասը բառ, գրում, թե քանի տառ ու հնչյուն, ձայնավոր ու բաղաձայն հնչյուններ ունի տվյալ բառը: Օրինակ` թթենի-5 տառ, 6 հնչյուն, 3 ձայնավոր, 3 բաղաձայն

տղերք-5 տառ, 6 հնչյուն, 1 ձայնավոր, 4 բաղաձայն

դրեք-4 տառ, 5 հնչյուն, 1 ձայնավոր, 3 բաղաձայն

ամենքս-6 տառ, 7 հնչյուն, 2 ձայնավոր, 4 բաղաձայն

ծննդյան-7 տառ, 8 հնչյուն, 1 (2) ձայնավոր, 5 (6) բաղաձայն

նրան-4 տառ, 5 հնչյուն, 1 ձայնավոր, 3 բաղաձայն

ժպտում-5 տառ, 6 հնչյուն, 1 ձայնավոր, 4 բաղաձայն

Խոսքս-5 տառ, 6 հնչյուն, 1 ձայնավոր, 4 բաղաձայն

գնում-4 տառ, 5 հնչյուն, 1 ձայնավոր, 3 բաղաձայն

3.Հանում ենք տեքստից տասնհինգ բառ, գրում, թե քանի վանկ ունի այն, վանկատում ենք: Օրինակ` թթենի-3 վանկ` թը-թե-նի:

պարոննե՛ր- 3`պա-րոն-ներ

ականջ- 2`ա-կանջ

թափառական- 4`թա-փա-ռա-կան

տիկնայք- 2`տիկ-նայք

կյանքում- 2`կյան-քում

գալիս- 2`գա-լիս

աշխարհից- 3`աշ-խարհ-ից

գեղեցկություն- 4`գե-ղեց-կու-թյուն

գանձ- 1`գանձ

գահ- 1`գահ

Մարդու- 2`մար-դու

խոսվում- 2`խոս-վում

գործով- 2`գոր-ծով

ապրում- 2`ապ-րում

որդիդ- 2`որ-դիդ

4.Հանում ենք տեքստից տասը հնչյունափոխված բառ, գրում եղած հնչյունափոխությունները: Օրինակ` թթենի-ու-ը:

գեղեցկություն- ի-ու

ապրում- ե-ու

տղերք- ա-ե

ծնընդյան- ու-(ը)

ապրում- ե-ու

մարդին- ու-ի

…

5.Հանում ենք տեքստից տասնհինգ բառ, բառարանի օգնությամբ գտնում, գրում դրանց հոմանիշները:

Թափառական-պանդուխտ

Սիրուն-գեղանի

Ամենքս-բոլորս

Ծննդյան-տարեդարձյան

Գանձ-հարստություն

Գոր-բան

Անմահ-անմեռ

Դարեդար-սերնդե-սերունդ

Որդի-զավակ

Ժպտում-ծիծաղում

Չար-վատթատ

Դուշման-թշնամի

Բերդ-ամրոց

Խավար-մութ

6.Հանում ենք տեքստից տասը բառ, բառարանի օգնությամբ գտնում, գրում դրանց հականիշները:

Սիրուն-տգեղ

Ամենքս-ոչմեկս

Տիկնայք-պարոնայք

Պարոնայք-տիկնայք

Չար-բարի

Որսի-դուստր

Անմահ-մահացու

Քաջ-վախկոտ

Գեղեցկություն-տգեղություն

7.Հանում ենք տեսքտից քսան բառ, ցույց տալիս կազմությունը, օրինակ` թթենի-պարզ ածանցավոր` թ(ու)թ (արմատ)+ենի (վերջածանց)

Պարոնայք- պարոն+այք

Տիկնայք- տիկին+այք

Գեղեցկություն- գեղեցկություն

Անմահ- ան+մահ

Տղերք- տղա+եր+ք

Հերթով- հերթ+ով

Աշխարհից- աշխարհ+ից

գալիս- գալ+իս

Մարդու- մարդ+ու

Ժպտում- ժպիտ+ում

Կյանքում- կյանք+ում

Խոսվում- խոս+վում

Գործով- գործ+ով

8.Բառարանի օգնությամբ առանձնանցում ենք 20 սոմատիկ դարձվածքներ (մարմնի տարեր մասերի անվանում-բառերով), դասավարում այբբենական կարգով, գրում բացատրությունները: Օրինակ` աչքից ընկնել-հիասթափվել:

—

9.Բլոգում պատմում եք բալլադը, գրում պատմության, կերպարների մասին:Տեսանյութով կամ ձայնագրությամբ ներկայացնել որևէ այլ ստեղծագործություն Հովհաննես Թումանյանից: Արտասանել այն, ներկայացնել, թե ինչպես եք հասկացել:

—

Փետրվարի 7-ը Մխիթար Սեբաստացու ծննդյան օրն է: Ուսումնասիրում ենք նրա կյանքը, գործերը: Փոքրիկ ստեղծագործական աշխատանք ենք նվիրում նրան` վերնագրելով.Եթե հանդիպեի Մխիթար Սեբաստացուն…

Կենսագրություն՝

Մխիթար Սեբաստացին սովորել է Սեբաստիայի Սբ. Նշան, ապա՝ Էջմիածնի, Սևանի, Կարինի վանքերում։ 1693 թ. մեկնել է Բերիա (այժմ՝ Հալեպ), որտեղ ծանոթացել է կաթոլիկ միսիոներների հետ։ 1696 թ. ձեռնադրվել է կուսակրոն քահանա, 1699 թ.՝ ստացել վարդապետական գավազան։ 1701 թ. Կոստանդնուպոլսում հիմնադրել է միաբանություն։ 1705 թ. Հռոմի իշխանություններից ձեռք բերելով վանք հիմնելու համաձայնություն՝ 1706 թ. Վենետիկին ենթակա Հունաստանի Մեթոն բերդաքաղաքում ձեռնամուխ է եղել վանքի կառուցմանը։

1712 թ. Հռոմի պապը Սեբաստացուն շնորհել է աբբահոր կոչում։ Խուսափելով թուրքական հարձակումներից՝ 1715 թ. միաբանությունը տեղափոխվել է Վենետիկ։ 1717 թվականին Վենետիկի Ծերակույտը հրովարտակով Սբ. Ղազար կղզին շնորհել է միաբանությանը։ Այստեղ Սեբաստացին կառուցել է եկեղեցի, բացել դպրոց, պատրաստել է միաբան-գործիչներ։ Սբ. Ղազարում նա զբաղվել է մատենագիտական աշխատանքով, ղեկավարել իր սաների բանասիրական հետազոտական աշխատանքները, կատարել թարգմանություններ, հրատարակել գրքեր։ Սեբաստացու մահվանից հետո միաբանությունը, ի պատիվ նրա, կոչվել է Մխիթարյան։ Դեռևս կենդանության օրոք նրան մեծարել են Երկրորդ Լուսավորիչ ազգիս, Երկրորդ Մեսրոպ և այլ պատվանուններով։

Եթե Հանդիպեի Մխիթար Սեբաստացուն

Եթե ես ունենայի հնարավորություն հանդիպել Մխիթար Սեբաստացուն, ես կհարցնեի թե ինչպես է նա հասել նման հաջողությունների, որն է եղել նրա մոտիվացիան: Նա եղել է այն մարդկանցից, ով իսկապես տաղանդավոր է, և մենք նրանից սովորելու շատ բան ունենք:

1. Բառազույգերից որո՞նք են իրար «հակառակորդ»:

• 1. Իմաստուն- իմաստակ 2. կանուխ-ուշ
• 3. բերրի-արգավանդ
• 4. թեժ-մարմանդ
• 5. ագահ-աչքածակ
• 6. առույգ-աշխույժ
• 7. ըմբոստ-հնազանդ:

2. Ո՞ր բառից «բառքամոցի» խաղի կանոններով «կքամվեն» կապ, ապար, պարկ բառերը։

• Ա. կապար
• Բ. պարեկ
• Գ. ապտակ
• Դ. կերպար
• Ե. կրպակ:

3. Ի՞նչ բառ պետք է գրես կետերի փոխարեն, որ կով-ից ստանաս յուղ:

Կով — կող — քող — ուղտ — յուղ

4. Բառերից քանի՞սն են արտահայտում գործողության բազմապատկում:

• Թռչկոտել
• նստոտել
• կարոտել
• փայլփլել
• ցատկոտել
• ժանգոտել
• մորթոտել
• կեղտոտել
• ծամծմել
• փոշոտել

5. Իրար համապատասխանեցրո՛ւ հայկական առածների սկիզբն ու ավարտը:

—

• ԹԵՄԱ 6`
• Գլուխ II. Դինամիկա: Ներածություն:                              
• 8. Նյուտոնի  առաջին օրենք:§  
• 9. Նյուտոնի  երկրորդ օրենք:§
• 10. Նյուտոնի  երրորդ օրենք:

Քննարկվող հարցեր՝

1.Նյուտոնի առաջին օրենքի ձևակերպումը:

Գոյություն ունեն հաշվարկման մարմիններ, որոնց նկատմամբ մարմինը պահպանում է դադարի կամ ուղղագիծ հավասարաչափ շարժման վիճակը, եթե նրա վրա այլ մարմիններ չեն ազդում, կամ դրանց ազդեցությունները համակշռված են: 

2.Բերել Նյուտոնի առաջին օրենքը հաստատող օրինակներ:

Օրինակ եթե սեղանի սփռոցը արագությամբ քաշել, սեղանի վրաի իրերը կմնան նույն դիրքում:

3.Ինչ պայմաններում է մարմինը շարժվում ուղղագիծ հավասարաչափ:

Մարմինը ուղղագիծ հավասարաչափ շարժվում են այն պայմաններում, երբ որ նրա վրա ազդող ուժերը համակշռում են;

4.Մարմնի վրա ազդող ուժերի համազորը զրո է: Մարմինը շարժվում է,թե գտնվում է դադարի վիճակում:

Գրնվում է դադարի վիճակում:

5.Ինչն է մարմնի արագության փոփոխության պատճառը:

Մարմնի արագության փոփոխության պատճառն են, նրա վրա ազդող մարմինները:

6.Նյուտոնի երկրորդ օրենքի ձևակերպումը,գրել բանաձևը:

Մարմնի արագացումն ուղիղ համեմատական է մարմնի վրա ազդող ուժին և հակադարձ համեմատական մարմնի զարգվածին։

A=F/m, F=am

7.Որ դեպքում է մարմինը շարժվում արագացմամբ:

Երբ որ նրա վրա ազդող մարմինները հավասարակշռված չեն:

8.Բերել մարմինների փոխազդեցության օրինակներ:

Եթե ոսկու սայլակներ թիթեղով իրար միացնենք, և թիթեղը այրենք, երկու սայլակներն էլ կփոխազդեն։

9.Նյուտոնի երրորդ օրենքի ձևակերպումը,գրել բանաձևը:

Երկու մարմիններ միմյանց հետ փոխազդում են մոդուլով հավասար և հակառակ ուղղված ուժերով։

F1=-F2

10. Ինչ փորձերի օգնությամբ կարելի է հիմնավորել Նյուտոնի երրորդ օրենքը: